Sợi Bánh Canh Tự Làm Và Nồi Nước Dùng Cá Trong Vắt: Bánh Canh Miền Trung Phiên Bản Bếp Mỹ
Photo: Phương Huy, CC0, via Wikimedia Commons
Bánh canh là món dễ bị hiểu lầm nhất trong bộ ba bún – phở – bánh canh. Người chưa quen thường gọi nó là “bún to” hoặc “mì nước”, trong khi cái làm nên tên tuổi của nó lại là độ dai mềm của sợi bánh và độ ngọt thanh của nước dùng. Ở Mỹ, cả hai thứ đó đều có thể tái tạo được, với vài điều chỉnh nhỏ.
Bánh canh khác bún ở đâu
Sợi bánh canh tròn, to, mập, làm từ bột gạo hoặc bột gạo pha bột năng. Bún cũng làm từ gạo nhưng sợi nhỏ, dai hơn và thường được lên men nhẹ. Bánh canh thì không lên men, nên vị bột gạo trung tính hơn, gần với bánh ướt hơn là với bún.
Ở miền Trung, bánh canh có ít nhất ba dòng chính: bánh canh cá lóc (Huế, Quảng Bình), bánh canh giò heo (Đà Nẵng), và bánh canh chả cá. Cả ba dùng chung nền nước dùng trong, nêm mắm, điểm thêm tiêu và hành lá.
Chọn sợi: ba lựa chọn cho người nấu ở Mỹ
Cách một, mua sợi làm sẵn. Ở H Mart hay 99 Ranch có hai loại: bánh canh tươi gói trong ngăn mát (dùng trong ba ngày) và bánh canh khô (để được sáu tháng). Sợi tươi ngon hơn rõ rệt nhưng hiếm khi có quanh năm ở các thành phố nhỏ.
Cách hai, tự làm — và đây là cách đáng thử ít nhất một lần. Công thức cơ bản: 300 g bột gạo, 100 g bột năng, 400 ml nước sôi, một nhúm muối. Đổ nước sôi vào bột, khuấy nhanh bằng đũa, khi bột nguội bớt thì nhào tay đến khi thành khối mịn, không dính. Bọc màng thực phẩm, nghỉ 30 phút. Cán thành tấm dày khoảng 5 mm, cắt sợi, hoặc vo thành sợi tròn bằng tay. Trần qua nước sôi 2 phút rồi vớt ra thả ngay vào nước lạnh để sợi không dính.
Cách ba, dùng bột lọc. Sợi sẽ trong và dai hơn hẳn, gần với bánh canh bột lọc miền Trung. Nhưng bột lọc khó nhào, dễ bị dai cứng nếu nước quá nóng. Nếu là lần đầu, hãy bắt đầu với công thức 3 gạo : 1 năng ở trên.
Thay cá lóc bằng cá gì ở Mỹ
Cá lóc đông lạnh có bán ở nhiều chợ Việt, nhưng nếu bạn chỉ có siêu thị Mỹ thì ba lựa chọn dưới đây đều ổn:
- Cá trê (catfish): gần nhất về độ béo và vị ngọt. Đây là lựa chọn đầu tiên của tôi. Mua loại philê ở Costco hoặc quầy hải sản, khoảng 1,5 lb cho nồi 4 người.
- Tilapia: rẻ, dễ mua, thịt trắng và ít mùi. Bù lại, nước dùng kém ngọt hơn, nên cần thêm xương heo hoặc một ít nấm hương khô để “đỡ” vị.
- Cod hoặc haddock: thịt chắc, ít tanh, phù hợp nếu bạn muốn gỡ thịt cá thành từng miếng đẹp. Không nên dùng cá hồi vì mùi quá mạnh sẽ phá vị nước dùng trong.
Sơ chế để nước dùng trong
Đây là phần quyết định thành bại. Rửa cá với muối và gừng giã nhuyễn, để ráo. Cho cá vào nồi với nước lạnh cùng hành tím nướng và gừng nướng, đun sôi rồi chắt bỏ nước đầu — bước này khử tanh rất hiệu quả mà không cần rượu nấu ăn.
Sau đó cho nước mới, hạ lửa nhỏ, giữ nồi chỉ sôi lăn tăn trong 25–30 phút. Tuyệt đối không khuấy trong lúc nấu — khuấy là nguyên nhân số một khiến nước dùng bị đục. Vớt cá ra, gỡ thịt, giữ xương và đầu cá lại, cho vào nồi nấu thêm 20 phút nữa rồi lọc qua rây lưới mịn. Muốn trong hơn, để nguội rồi cho vào ngăn mát một tiếng, lớp mỡ sẽ đông lại trên mặt và bạn chỉ việc hớt bỏ.
Nêm nếm: đậm mà không cần nhiều mắm
Nêm bằng nước mắm ngon (ưu tiên loại 40 độ đạm), muối, một chút đường phèn, tiêu trắng. Nhiều người nghĩ muốn đậm phải cho thật nhiều mắm, nhưng thật ra độ đậm của bánh canh đến từ vị ngọt của cá và xương, không phải từ muối. Nêm vừa ăn rồi thêm hành lá, ngò rí, và tiêu trắng ngay trước khi múc ra tô.
Một chi tiết nhỏ nhưng đáng giữ: múc nước dùng nóng chan lên sợi bánh đã trần, chứ đừng nấu sợi trong nồi nước dùng. Sợi sẽ không bị nở và nước dùng giữ được độ trong đến tô cuối cùng.
Ba biến thể từ cùng một nền
Bánh canh cá lóc: đúng như trên, thêm thì là và hành lá, rắc tiêu.
Bánh canh giò heo: thay cá bằng giò heo hầm mềm, nêm thêm chút đường phèn cho tròn vị. Mua giò heo ở chợ Á, hầm 45 phút trước khi dùng.
Bánh canh chả cá: dùng chả cá mua sẵn, cắt lát dày, thả vào nồi nước dùng ba phút trước khi tắt bếp. Nhanh nhất trong ba biến thể, rất hợp với bữa tối ngày thường.
Bảo quản để nấu nhanh trong tuần
Sợi tươi mua về, nếu chưa dùng hết, hãy áo một lớp dầu ăn mỏng, chia thành từng phần đúng một bữa, cất ngăn mát được ba ngày. Muốn để lâu hơn, trần sơ 1 phút, xả nước lạnh, để thật ráo rồi cấp đông — sợi giữ được hai tháng và chỉ cần thả vào nước sôi 2 phút là dùng được.
Nước dùng thì nấu một nồi lớn, chia hũ, để ngăn đông. Sáng đi làm lấy một hũ ra, chiều về chỉ cần đun sôi và trần bánh — cả bữa tối chưa tới 15 phút.
Bánh canh không phải món cầu kỳ. Nó chỉ đòi hai thứ: sợi bánh đúng độ và nước dùng không bị vẩn. Làm được hai điều đó trên bếp Mỹ, bạn đã có một tô bánh canh đủ để khiến người miền Trung gật đầu — và đủ để người Mỹ xin thêm một tô nữa.